Czytaj także -

Aktualne wydanie

2019 07 okladka

 

       7-8/2019

 

20190444Swiat-Szkla-V4B-BANNER-160x600-PLEDG Swiat Szkla Skyscraper 160x600 BAU OK

EDG Swiat Szkla Skyscraper 160x600 BAU OK 

 

facebook12

czytaj newsy Świata Szkła

- więcej szklanej architektury

 

Baztech

Miesięcznik Świat Szkła

indeksowany jest w bazie

czasopism technicznych

 

 

Wydanie Specjalne

 

Fasady przeszklone termika akustyka odpornosc ogniowa 2016

 

okna pasywne 2015a

 

Fotowoltaika w architekturze okladka

 

20140808Przegrody przeciwpozarowe

 

konstrukcje szklane

 

20140533 Konstrukcje przeszklone 2

 

katalog 2018 a

 

banner konferencja 04 2019

 RODO

heroal 2018 Banner C50VSZ 750x150 PL mit-Rahmen1 

Artykuły z ostatniego wydania miesięcznika Świat Szkła

Wytyczne do montażu okien i drzwi zewnętrznych - tzw Instrukcja RAL

 „Świat Szkła” wraz z ift Rosenheim oferują polskojęzyczną, obszerną instrukcję prawidłowego montażu okien i drzwi.   Jest ona pomocna – w projektowaniu i wykonywaniu montażu okien i drzwi zewnętrznych w nowych i remontowanych budynkach     Nowość – edycja pols...

Ponadczasowe wykończenie okna – szprosy z oferty Awilux

Ich wygląd przypomina nam estetykę starych dworków i willi. Nic dziwnego – historia szprosów jest niemal tak samo długa jak historia okien. I choć najlepiej prezentują się w budynkach stylizowanych na klasyczne, coraz częściej znajdują zwolenników wśród fanów nowoczesnej architektury.

Polskie wydanie Instrukcji RAL

Od września jest już w bieżącej sprzedaży polskie wydanie „Wytycznych do montażu okien i drzwi zewnętrznych”.   Ta, jak dotąd najbardziej komplementarna i wyczerpująca instrukcja RAL dla montażystów stolarki otworowej,   wydana przez ift Rosenheim,   jest już po polsku,  ...

Dostępna jest już klasyfikacja najlepszych marek materiałów budowlanych

13 czerwca ASM - Centrum Badań i Analiz Rynku ogłosiło wyniki Rankingu Budowlana Marka Roku 2019 Ranking Budowlana Marka Roku to klasyfikacja materiałów budowlanych produkowanych w Polsce. XV edycja Gali Budowlana Marka Roku odbyła się w hotelu Windsor w Jachrance.   Przyznano wyróżnien...

EFL z nową ofertą leasingu maszyn PREZ-MET

EFL i PREZ-MET, producent maszyn i urządzeń do stolarki aluminiowej i z PVC, przygotowali ofertę leasingową debiutującej na rynku zgrzewarki czterogłowicowej ZGP760 w nowej technologii Precision Line. EFL współpracuje z PREZ-MET od 1991 roku, czyli niemal od początku działalności spółki leasingowej...

Rosenheim Window and Facade Conference 2019

Okna w przyszłości – eleganckie, praktyczne, przyjazne dla klimatu Zaangażowanie wielu młodych ludzi w ochronę klimatu i wyniki wyborów europejskich wyraźnie pokazują, że energetyczna modernizacja naszej infrastruktury ponownie znalazła się na pierwszym miejscu. Dlatego motto 47. konferencji Rosen...

Potencjał drzemiący w szkle to siła targów Glass

Rozmowa z Martą Szydłowską, dyrektor targów GLASS Z końcem czerwca Mateusza Szymczaka, dotychczasowego dyrektora targów GLASS, zastąpiła na tym stanowisku Marta Szydłowska, która od sześciu lat związana jest z branżą budowlaną. Swoje doświadczenie zdobywała w zespole projek...

Inteligentny dom – jak zapewnić świeże powietrze i odpowiednią temperaturę na poddaszu?

Do niedawna każde z domowych urządzeń pracowało oddzielnie. Aby jednak zwiększyć komfort mieszkańców, powstał pomysł połączenia ich w jeden zintegrowany system. Tak narodziła się idea domów inteligentnych, w których wygoda, bezpieczeństwo, oszczędność i ekologia idą ze sobą w parze. Chcesz korzyst...

Świat szkła spotkał się w Wenecji - 3. Międzynarodowa Konwencja Stowarzyszeń Szklarskich, 10-11 lipca br.

17 stowarzyszeń i 14 czasopism technicznych reprezentujących 17 krajów: to liczby uczestników 3. Międzynarodowej Konwencji Stowarzyszeń Szklarskich, która odbyła się w Wenecji w dniach 10-11 lipca 2019 r., przy wsparciu ITA (Italian Trade Agency) i targów VITRUM.

Glass Performance Days 2019 tworzą dziedzictwo szkła

Tegoroczna konferencja Glass Performance Days (GPD) wyznacza nowy punkt odniesienia dla wysokiej jakości prezentacji, wymiany informacji i sieci osobistych kontaktów całego łańcucha wartości przemysłu szklarskiego.

GLASSPRINT 2019 – zaawansowane rozwiązania dla dekoracji szkła

Jako jedyna w Europie impreza poświęcona dekoracji szkła, ósma edycja wydarzenia GlassPrint (konferencja i wystawa) ponownie zostanie zorganizowana w Düsseldorfie, w Niemczech, w dniach 27-28 listopada 2019 roku.

Jubileuszowa edycja - SACROEXPO 2019

Minęła XX edycja Międzynarodowej Wystawy Budownictwa i Wyposażenia Kościołów, Sztuki Sakralnej i Dewocjonaliów SACROEXPO. Podczas trzech dni hale Targów Kielce wypełniła oferta 280 wystawców z 12 krajów. Wystawie, którą odwiedziło 5000 gości, towarzyszyły wystawy i inspirujące spotkania.

Wyłączne negocjacje ALU-PRO i ENSINGER – przeniesienie biznesu ramek dystansowych Thermix do szyb zespolonych

ALU-PRO i ENSINGER z przyjemnością informują, że rozpoczęły wyłaczne negocjacje w sprawie przeniesienia produkcji ramek dystansowych Thermix® do szyb zespolonych do firmy ALU-PRO. Oczekuje się, że zamknięcie transakcji zakończy się tak szybko, jak to możliwe, z zastrzeżeniem typowych warunków zamkni...

LiSEC zdobywa German Innovation Award

W 2017 r. Firma LiSEC zdobyła nagrodę German Brand Award za prezentację targową na targach GLASSTEC i za projekt nowej maszyny. W tym roku firma LiSEC ponownie znalazła się w gronie zwycięzców: tym razem nagrodę German Innovation Award zdobyła za projekt LiSEC FastLane (z t...

Wyzwanie dla Polski: mieszkalnictwo dla seniorów i osób z niepełnosprawnościami

Mieszkanie jest podstawową potrzebą człowieka, której charakter zmienia się z wiekiem. Innej powierzchni mieszkania będzie potrzebować student, młode małżeństwo z dwójką dzieci, czy osoba w wieku podeszłym mieszkająca samotnie. To właśnie na ostatnim etapie życia mamy najbardziej rozbudow...

Maksymalizacja przezroczystości fasad dzięki silikonowym ramkom dystansowym Crystal Clear

Potrzeba większej przejrzystości w fasadach doprowadziła do rozwoju szkła wielkogabarytowego. Do tej pory niemal bezspoinowy wygląd wielkogabarytowych szyb mógł być osiągnięty tylko przy użyciu pojedynczej warstwy szkła laminowanego. Jednak ze względu na bardziej rygorystyczne wymagania dotyc...

Modułowe systemy ścian osłonowych heroal C 50

Sprawdzone aluminiowe systemy ścian osłonowych heroal C 50 spełniają rosnące wymagania w zakresie efektywności energetycznej przegród zewnętrznych budynków, jak również rosnące zapotrzebowanie na możliwość kastomizacji. Aby poszerzyć swoje portfolio, firma opracowała elementy i możliwości harmonijne...

Przestrzeń bez barier – w służbie bezpieczeństwa i komfortu

Gdy jesteśmy młodzi i w pełni sprawni fizycznie, żaden wysoki próg czy strome schody nie stanowią dla nas większego problemu. Podobnie, jeśli chodzi m.in. o sposób umieszczenia blatu roboczego w kuchni, wysokość na jakiej znajdują się okna czy też brak balustrady wyposażonej w dodatkową poręcz. Sta...

TPS® – termoplastyczna ramka dystansowa – trwała i sprawdzona w milionach szyb

 Ponieważ efektywność energetyczna w budynkach jest teraz ważniejsza niż kiedykolwiek, firma Bystronic glass oferuje z TPS® system dystansowy, który spełnia najwyższe wymagania dla ciepłych ramek dystansowych. Ponadto TPS® zwiększa trwałość termoizolacyjnych szyb zespolonych, a koszty energii&n...

Od XXS do XXL, czyli wydajność na całej linii gwarantuje Edgetech

Automatyczna aplikacja Super Spacer® w firmie AGC Interpane Szyby zespolone XXL są wymagającym rynkiem rozwoju, który od produkcji aż po logistykę wymaga maksymalnej efektywności. Poprzez automatyzację aplikacji ramek dystansowych, AGC Interpane w Plattling mogła znacząco podnieść wydajn...

ISO-TOP WINFRAMER „TYP 1“ E30 - z firmy ISO-Chemie

Rodzina produktowa firmy ISO-Chemie wzbogaciła się o kolejny system montażu w zewnętrznej warstwie izolacji cieplnej. SYSTEM MONTAŻU W ZEWNĘTRZNEJ WARSTWIE IZOLACJI CIEPLNEJ ISO-TOP WINFRAMER „TYP 1“ E30 skonstruowany został specjalnie do zastosowań w fasadach przeciwpożarow...

Nowe ramki międzyszybowe od Metal Union

Metal Union Sp. z o.o. poszerza swoją ofertę o nową ramkę Jetskin® (wyróżnienie IRBS – Innowacyjne Rozwiązania Branży Stolarki) ze stali ocynkowanej, otrzymywanej unikalną technologicznie metodą nakładania powłoki cynku za pomocą pary wodnej w komorze próżniowej. Wdrożona do produkcji prz...

SWISSPACER Air z Aprobatą Techniczną Niemieckiego Instytutu Techniki Budowlanej (DIBt)

 Od października 2018 roku membrana SWISSPACER Air robi furorę w branży szkła zespolonego. Jest to nieduży element służący do wyrównywania ciśnienia wewnątrz i na zewnątrz szyby zespolonej. Niemiecki Instytut Techniki Budowlanej (DIBt) zaopiniował pozytywnie stosowanie SWISSPACER Air i od...

Nowoczesne urządzenia w badaniach szyb zespolonych

Szkło, jako element okien i fasad budynków, nieprzerwanie już od wielu lat jest inspiracją dla architektów. Popularność tego materiału, a w szczególności wykonanych z niego szyb, odgrywa coraz większą rolę z punktu widzenia oszczędności energii.

Szprosy i ramki dystansowe - do produkcji szyb zespolonych - przegląd

  (kliknij na tabele aby zobaczyć szczegóły oferty firmy)            

Masy uszczelniająco-klejące - do produkcji szyb zespolonych - przegląd

  (kliknij na tabele aby zobaczyć szczegóły oferty firmy)              

Digitalizacja w dekoracji szkła

Coraz częściej targi przemysłu szklarskiego dostrzegają znaczenie druku cyfrowego, oferując konkretne pomysły dotyczące systemów druku cyfrowego do dekoracji. Obejmuje to zastosowanie warstw funkcjonalnych, serializacji1) lub płynów maskujących, które są wykonywane jako samodzielne procesy lub pods...

Usuwanie szklanego „ducha”: jak wyeliminować białe zamglenia (smugi) z hartowanego szkła

Odbiorcy szkła hartowanego zazwyczaj stosują pewne tolerancje dla powstających podczas hartowania szkła deformacji i innych wad, jak np. białe zmętnienie (haze). Zjawisko to nazywane jest także „pojawieniem białego ducha”. „Duch” jest zabawnie dokładnym opisem, ponieważ jeśli nie wiesz, co należy z...

Sedymentacja – przyjazne dla środowiska i dla portfela uzdatnianie wody w urządzeniach BOHLE

Firmy zajmujące się obróbką szkła, wiedzą, jak docenić dużą wydajność i niezmiennie wysoką jakość wykonania. Ponieważ uzdatnianie wody chłodzącej niesie ze sobą również dodatkowe wartości, nie tylko własna działalność zyskuje ekonomiczną efektywność, ale proces ten przynosi także korzyści środowisk...

„2 w 1“ od Haselsteiner GmbH: powlekarka walcowa i drukarka do szklanej krawędzi w jednym urządzeniu

Haselsteiner GmbH, z siedzibą w Waidhofen an der Ybbs w Austrii, została założona w 2005 roku jako firma handlowa w dziedzinie maszyn szklarskich i konsultingu przez inżyniera Huberta Haselsteinera. W tym czasie Hubert Haselsteiner miał ponad 20-letnie doświadczenie w doradztwie technicznym i sprze...

Nowe rozwiązania w dziedzinie hartowania szkła od NorthGlass

Seria AG pieców do hartowania szkła z wymuszonym obiegiem konwekcyjnym została opracowana przez firmę NorthGlass w celu spełnienia rosnących potrzeb klienta na bardziej efektywne hartowanie szkła niskoemisyjnego, poprawę jakości produktów oraz zmniejszenie zużycia energii.

BOHAMET to Master i Genius

BOHAMET to jeden z nielicznych w Europie zakład, który obrabia szkło o grubości 25 milimetrów: od rozkroju pohartowanie. Powstają z niego okna okrętowe, szyby do jachtów. Z obróbką tak grubych tafli z powodzeniem radzi sobie pierwsze w Polsce, nowej generacji centrum obróbcze INTERMAC Master One.

VIDRARIA MORTAGUA: innowacje w firmie razem z konstruktorem maszyn firmą FOREL

Ważną rzeczą jest posiadanie jasnego celu. Nie zawsze trzeba wiedzieć, jak osiągnąć ten cel już na początku: najpierw wybierasz cel, a następnie wyznaczasz trasę. Niemniej jednak ambitne plany często wiążą się z przeszkodami, które nie zawsze można pokonać samodzielnie. W tym celu potrzebny jest ni...

Fasady ze skórą podwójną: wybór odpowiedniego zestawienia szkła dla optymalizacji płynących z ich zastosowania korzyści

 Projektując fasadę ze skórą podwójną należy wybrać odpowiednie zestawienie szkła, by móc zoptymalizować korzyści płynące z jego użytkowania. Wśród nich wymienić można: zarządzanie energią, dynamiczną selektywność, właściwości termoizolacyjne, poprawiony komfort oraz zmniejszoną kondensację, mó...

Szkło elektrochromowe HALIO - Świat nie musi już być na niebiesko

Elektrochromatyczne szkło Halio zapewnia komfort i widok w naturalnych kolorach Szkła elektrochromatyczne są dostępne na rynku już od początku lat 90-tych. Pozwalają one na precyzyjną regulację przyciemnienia oraz przepuszczalności energii słonecznej bez kłopotliwej mechanicznej ochrony prz...

Włoskie firmy w centrum uwagi 17-19 września na GlassBuild America 2019

Czołowi włoscy producenci maszyn dla przemysłu szklarskiego zaprezentują swoje najbardziej innowacyjne produkty w Georgia World Congress Center w Atlancie Wspierana przez National Glass Association, 17. edycja GBA to największa impreza targowa w Ameryce Północnej dla branży szkła, okien i drzwi.

Niestandardowa akcja promująca serial „Chicago Fire” na ekranie Screen Network.

Specjalna reklama serialu emitowana była na interaktywnej kurtynie LED w momencie wykrycia przed ekranem służb ratowniczych jadących na sygnale.

  • Wytyczne do montażu okien i drzwi zewnętrznych - tzw Instrukcja RAL

  • Ponadczasowe wykończenie okna – szprosy z oferty Awilux

  • Polskie wydanie Instrukcji RAL

  • Dostępna jest już klasyfikacja najlepszych marek materiałów budowlanych

  • EFL z nową ofertą leasingu maszyn PREZ-MET

  • Rosenheim Window and Facade Conference 2019

  • Potencjał drzemiący w szkle to siła targów Glass

  • Inteligentny dom – jak zapewnić świeże powietrze i odpowiednią temperaturę na poddaszu?

  • Świat szkła spotkał się w Wenecji - 3. Międzynarodowa Konwencja Stowarzyszeń Szklarskich, 10-11 lipca br.

  • Glass Performance Days 2019 tworzą dziedzictwo szkła

  • GLASSPRINT 2019 – zaawansowane rozwiązania dla dekoracji szkła

  • Jubileuszowa edycja - SACROEXPO 2019

  • Wyłączne negocjacje ALU-PRO i ENSINGER – przeniesienie biznesu ramek dystansowych Thermix do szyb zespolonych

  • LiSEC zdobywa German Innovation Award

  • Wyzwanie dla Polski: mieszkalnictwo dla seniorów i osób z niepełnosprawnościami

  • Maksymalizacja przezroczystości fasad dzięki silikonowym ramkom dystansowym Crystal Clear

  • Modułowe systemy ścian osłonowych heroal C 50

  • Przestrzeń bez barier – w służbie bezpieczeństwa i komfortu

  • TPS® – termoplastyczna ramka dystansowa – trwała i sprawdzona w milionach szyb

  • Od XXS do XXL, czyli wydajność na całej linii gwarantuje Edgetech

  • ISO-TOP WINFRAMER „TYP 1“ E30 - z firmy ISO-Chemie

  • Nowe ramki międzyszybowe od Metal Union

  • SWISSPACER Air z Aprobatą Techniczną Niemieckiego Instytutu Techniki Budowlanej (DIBt)

  • Nowoczesne urządzenia w badaniach szyb zespolonych

  • Szprosy i ramki dystansowe - do produkcji szyb zespolonych - przegląd

  • Masy uszczelniająco-klejące - do produkcji szyb zespolonych - przegląd

  • Digitalizacja w dekoracji szkła

  • Usuwanie szklanego „ducha”: jak wyeliminować białe zamglenia (smugi) z hartowanego szkła

  • Sedymentacja – przyjazne dla środowiska i dla portfela uzdatnianie wody w urządzeniach BOHLE

  • „2 w 1“ od Haselsteiner GmbH: powlekarka walcowa i drukarka do szklanej krawędzi w jednym urządzeniu

  • Nowe rozwiązania w dziedzinie hartowania szkła od NorthGlass

  • BOHAMET to Master i Genius

  • VIDRARIA MORTAGUA: innowacje w firmie razem z konstruktorem maszyn firmą FOREL

  • Fasady ze skórą podwójną: wybór odpowiedniego zestawienia szkła dla optymalizacji płynących z ich zastosowania korzyści

  • Szkło elektrochromowe HALIO - Świat nie musi już być na niebiesko

  • Włoskie firmy w centrum uwagi 17-19 września na GlassBuild America 2019

  • Niestandardowa akcja promująca serial „Chicago Fire” na ekranie Screen Network.

 LiSEC SS Konfig 480x120

  

VITRUM Swiat Szkla Web

 

ift 480x105px RFT19 engl 

 

 GP19-480x105px

 

 GLASS 480X120

 

Drzwi przeciwpożarowe z przeszkleniem

Drzwiami przeciwpożarowymi nazywane są ruchome zamknięcia otworów usytuowanych w pionowych przegrodach o określonej klasie odporności ogniowej.

Wyroby te zapewniają przemieszczanie się osób, spełniając jednocześnie wymogi ochrony przeciwogniowej.

Szerokie zastosowanie znajdują w ostatnich latach drzwi przeciwpożarowe z przeszkleniem, które dodatkowo doświetlają pomieszczenia oraz umożliwiają orientację o przestrzeni za nimi. 

 

 

Zakres stosowania drzwi przeciwpożarowych

 

Przepisy regulujące zagadnienia bezpieczeństwa pożarowego obiektów budowlanych i zainstalowanych w nich wyrobów budowlanych, w tym drzwi przeciwpożarowych, są ujęte głównie w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690 z późniejszymi zmianami). Problematyce tej poświęcony jest dział VI pt. „Bezpieczeństwo pożarowe”.

Rozporządzenie zawiera ogólne stwierdzenie, iż ściany stanowiące elementy oddzielenia przeciwpożarowego powinny być wykonane z materiałów niepalnych, a występujące w nich otwory – obudowane przedsionkami przeciwpożarowymi lub zamykane za pomocą drzwi przeciwpożarowych.

 

W prezentowanym dokumencie wyspecyfikowano miejsca, w których należy zainstalować drzwi przeciwpożarowe o określonej klasie odporności ogniowej.

 

Do nich należą m.in.:

 

  • kotłownie, składy paliwa i magazyny oleju opałowego (nie dotyczy budynków jednorodzinnych),
  • wyjścia z pomieszczeń prowadzące na drogi komunikacji ogólnej, w budynku średniowysokim (SW) i wyższym, w strefie pożarowej ZL V,
  • wejścia do piwnic (z wyjątkiem budynków niskich N i średniowysokich SW),
  • wyjścia z klatki schodowej na strych lub poddasze,
  • wejście z budynku do garażu (nie dotyczy budynków mieszkalnych jednorodzinnych).

 

Drzwi przeciwpożarowe mają szerokie zastosowanie w budynkach użyteczności publicznej, jak szkoły, kina, szpitale czy galerie handlowe, jak również w budynkach wysokich.

Podstawowym zadaniem tych wyrobów jest zapewnienie w razie zaistnienia pożaru skutecznego bezpieczeństwa ewakuującym się osobom oraz prowadzącym akcję ratowniczą.

Główną rolą drzwi przeciwpożarowych powinno więc być stworzenie efektywnej bariery izolacyjnej w odniesieniu do ognia i wysokiej temperatury.

 

 

Wymagania dotyczące drzwi przeciwpożarowych

 

Warunki techniczne, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie określają wymagane klasy odporności ogniowej drzwi przeciwpożarowych oraz podają pewne wymagania odnoszące się do ich konstrukcji. Zawarta w §232 ust. 4 tabela przedstawia klasy odporności ogniowej drzwi przeciwpożarowych, które są zależne od:

 

  • klasy odporności pożarowej budynku,
  • klasy odporności ogniowej pionowych elementów oddzielenia przeciwpożarowego, w których drzwi zainstalowano,
  • miejsca zainstalowania drzwi:

             – bezpośrednio w oddzieleniu (przegrodzie),

            – w przedsionku przeciwpożarowym, przy czym rozróżnia się jeszcze drzwi prowadzące na korytarz i do pomieszczenia oraz prowadzące na klatkę schodową.

 

Przykładowo można podać, że w budynku o klasie odporności pożarowej „A” powinny być instalowane drzwi przeciwpożarowe o następujących klasach odporności ogniowej:

 

  • drzwi osadzone bezpośrednio w oddzieleniu przeciwpożarowym – klasa EI 120,
  • drzwi osadzone w przedsionku przeciwpożarowym:

             – prowadzące na korytarz i do pomieszczenia – klasa EI 60,

             – prowadzące na klatkę schodową – klasa E 60.

 

Definicje poszczególnych oznaczeń:

 

  • klasa „A” – najwyższa klasa odporności pożarowej budynku,
  • E – szczelność ogniowa (w minutach) określająca stan, kiedy element próbny przestaje spełniać funkcję bezpiecznego oddzielenia na skutek rozszczelnienia przegrody lub pojawienia się ognia na powierzchni nienagrzewanej,
  • I – izolacyjność ogniowa (w minutach) określająca stan, kiedy element próbny przestaje spełniać funkcję bezpiecznego oddzielenia na skutek przekroczenia na powierzchni nienagrzewanej granicznej wartości temperatury.

 

 

2017 4 35 1

Fot. 1. Przekrój aluminiowych kształtowników drzwiowych systemu MB-78 EI 

 

 

Dodać jeszcze należy, że klasy oznaczone symbolem E dotyczą drzwi przeciwpożarowych spełniających tylko kryterium szczelności ogniowej, natomiast klasy oznaczone symbolem EI dotyczą drzwi przeciwpożarowych spełniających kryterium szczelności ogniowej E i izolacyjności ogniowej I.

 

W prezentowanych warunkach technicznych znajduje się jeszcze jeden, dotyczący bezpośrednio drzwi przeciwpożarowych wymóg, iż powinny być zaopatrzone w urządzenie zapewniające samoczynne zamykanie otworu w razie pożaru.

 

Dokumentem, w którym w sposób szczegółowy przedstawiono problematykę właściwości odporności ogniowej drzwi, jest norma PN-EN 14600:2005 Drzwi, bramy i otwieralne okna o właściwościach odporności ogniowej i/lub dymoszczelności.

 

Wymagania i klasyfikacja. Zgodnie z tytułem norma określa wymagania i klasyfikację niezbędną do wykazania, że zamierzona zdolność odporności ogniowej i dymoszczelności może być przyjęta dla całego założonego okresu trwałości użytkowej.

 

Zawiera więc wymagania funkcjonalne i metody badań/ kontroli niezbędne do wykazania trwałości funkcji samoczynnego zamykania oraz zdolności do działania, w połączeniu z odpornością ogniową i/lub dymoszczelnością.

 

W normie zapisano również, że właściwości drzwi przeciwpożarowych powinny być zgodne z odpowiednią normą wyrobu.

Ponadto dodano, iż wyroby te powinny mieć zdolność do osiągnięcia takiego położenia zamkniętego, aby w tym położeniu były zdolne do uzyskania deklarowanej skuteczności działania w zakresie odporności ogniowej.

 

Od grudnia 2016 r. drzwi przeciwpożarowe zostały objęte europejską zharmonizowaną normą wyrobu PN-EN 16034:2014-11 Drzwi, bramy i otwieralne okna. Norma wyrobu, właściwości eksploatacyjne. Właściwości dotyczące odporności ogniowej i/lub dymoszczelności.

 

Dokument normalizacyjny zawiera m.in. charakterystyczne właściwości drzwi związane z odpornością ogniową i dymoszczelnością. Jednak dla zdefiniowania danego wyrobu przeciwpożarowego w sposób kompletny, niezbędne jest dodatkowe zadeklarowanie pozostałych zasadniczych, podstawowych charakterystyk, zgodnych z dodatkową normą wyrobu.

 

W zależności od rodzaju drzwi, może to być norma PN-EN 14351-1+A1 :2010 Okna i drzwi. Norma wyrobu, właściwości eksploatacyjne. Część 1: Okna i drzwi zewnętrzne bez właściwości dotyczących odporności ogniowej i/lub dymoszczelności (dla drzwi przeciwpożarowych zewnętrznych) lub projekt normy prPN-EN 14351-2 Okna i drzwi. Norma wyrobu, właściwości eksploatacyjne. Część 2: Drzwi wewnętrzne bez właściwości dotyczących odporności ogniowej i/lub dymoszczelności (dla drzwi przeciwpożarowych wewnętrznych).

 

(...)

 

Zgodnie z wymaganiami przedstawionymi w normie PN-EN 16034:2014-11, drzwi przeciwpożarowe, w tym także przeszklone, oprócz badań odporności ogniowej i/lub dymoszczelności (w zależności od cech, które chce zadeklarować Producent) powinny być poddane także badaniom funkcjonalnym. Ma to na celu sprawdzenie ich zdolności do samoczynnego zamykania oraz zdolności do zwolnienia w przypadku, gdy zestaw drzwiowy jest wyposażony w element utrzymujący go w stałej pozycji.

 

 

Szkło stosowane w drzwiach przeciwpożarowych

 

Wprowadzenie nowoczesnych technologii produkcji szkła pozwoliło na uzyskanie wyrobów o dużej wytrzymałości mechanicznej oraz bardzo wysokiej odporności ogniowej, sięgającej w przypadku szyb wielowarstwowych nawet 120 minut. Szkło takie jest odporne również na oddziaływanie wielu agresywnych substancji chemicznych, co umożliwia jego powszechne zastosowanie w ochronie przeciwogniowej budynków, w tym także do przeszkleń drzwi przeciwpożarowych.

 

Stosowane w drzwiach przeciwpożarowych szkło powinno spełniać wymagania określone w przedstawionej już w niniejszej publikacji normie PN-EN 14600:2005. Norma w odniesieniu do oszklenia zawiera zapis, iż w przypadku zaprojektowania drzwi z elementami przeszklonymi, przedmiotem badania odporności ogniowej powinien być zestaw zawierający element przeszklony o największym rozmiarze przewidzianym do zastosowania w praktyce. Ma to potwierdzić, że elementy przeszklone i metoda badania ich osadzenia w skrzydle drzwiowym spełniają wymagania związane z badaniami.

 

W dalszej części normy podano, iż szkło zastosowane w elementach przeszklonych powinno spełniać postanowienia stosownej, zharmonizowanej normy europejskiej. Wykaz tych norm zamieszczono w załączniku D, a poniżej przedstawiono przykładowe:

 

  • PN-EN 1096-4:2004 Szkło w budownictwie. Szkło powlekane. Część 4: Ocena zgodności/Zgodność wyrobu z normą,
  • PN-EN 1279-5:2005+A1:2008 Szkło w budownictwie. Izolacyjne szyby zespolone. Część 5: Ocena zgodności z normą wyrobu,
  • PN-EN 1748-1-2:2004 Szkło w budownictwie. Podstawowe wyroby specjalne. Szkło borowo-krzemianowe. Część 1-2: Ocena zgodności wyrobu,
  • PN-EN 1748-2-2:2004 Szkło w budownictwie. Podstawowe wyroby specjalne. Część 2-2: Tworzywa szklano-krystaliczne. Ocena zgodności/ Zgodność wyrobu z normą,
  • PN-EN 12337-2:2004 Szkło w budownictwie. Chemicznie wzmocnione szkło sodowo-wapniowokrzemianowe. Część 2: Ocena zgodności/Zgodność wyrobu z normą.

 

Norma PN-EN 14600:2005 określa również reguły ewentualnych zmian w oszkleniu drzwi przeciwpożarowych, odnoszących się do zastosowania alternatywnych, w stosunku do poddanych badaniom ogniowym elementów przeszklonych. Dopuszczalne jest wprowadzanie takich zmian, ale tylko pod rygorem spełnienia zasad zawartych w normie PN-EN 1634-1:2002 Badanie odporności ogniowej zestawów drzwiowych i żaluzjowych. Część 1: Drzwi i żaluzje przeciwpożarowe. W normie tej, w odniesieniu do wykorzystywania wyników badań podano, iż dopuszczalne są zmiany w stosunku do elementu próbnego z konstrukcją przeszkloną, które można wprowadzić automatycznie, bez potrzeby zlecenia przez Producenta dodatkowej ocen obliczeń lub zatwierdzania, jeżeli zostaną dochowane stosowne warunki. Do tych warunków zaliczono m.in. zakaz zmieniania rodzaju szkła i sposobu osadzenia oraz rodzaju i liczby łączników na metr obwodu, a także redukcji odległości pomiędzy krawędziami przeszklenia i obwodem skrzydła drzwiowego oraz odległości między otworami przeszklonymi.

 

Jak już w publikacji wspomniano, od grudnia 2016 r. drzwi przeciwpożarowe są objęte zharmonizowaną normą wyrobu PN-EN 16034:2014-11 i mogą być wprowadzane do obrotu z oznakowaniem CE, po przeprowadzeniu stosownej procedury. Do tego czasu drzwi przeciwpożarowe były wprowadzane do obrotu na polskim rynku ze znakiem budowlanym B, na podstawie certyfikatu wydanego na zgodność z określoną Aprobatą Techniczną udzielaną przez Instytut Techniki Budowlanej w Warszawie.

 

Analizując dotychczas udzielone na przeszklone drzwi przeciwpożarowe Aprobaty Techniczne stwierdzić można, że najczęściej na przeszklenia stosowano:

  • do drzwi o klasie odporności ogniowej EI 15 – tafle szklane o grubości od 8 do 20 mm typu Pyrodur (Pilkington) lub Contraflam Lite (Vetrotech Saint-Gobain), Polflam (Polflam),
  • do drzwi o klasie odporności ogniowej EI 30 – tafle szklane o grubości od 15 do 27 mm typu Pyrostop (Pilkington), Contraflam (Vetrotech Saint-Gobain), Pyrobel (AGC), Promat (PROMAT) lub Polflam (Polflam),
  • do drzwi o klasie odporności ogniowej EI 45 – tafle szklane o grubości od 18 do 29 mm typów i producentów jak powyżej,
  • do drzwi o klasie odporności ogniowej EI 60 – tafle szklane o grubości od 23 do 41 mm typów i producentów jak powyżej, n do drzwi o klasie odporności ogniowej EI 90 – tafle szklane o grubości od 32 do 45 mm typów i producentów jak powyżej.

 

 

Przykłady wyrobów

 

Przeciwpożarowe drzwi rozwierane

 

Polski producent, firma ALUPROF, posiada w swoim asortymencie produkcji m.in. system MB-78 EI, służący do wykonywania wewnętrznych lub zewnętrznych przegród przeciwpożarowych oraz drzwi jedno- i dwuskrzydłowymi o klasach odporności ogniowej: EI 15, EI 30, EI 45 oraz EI 60. Wyroby tego systemu mają ponadto bardzo dobrą izolacyjność termiczną (Uf od 1,6 W/m²K) i akustyczną (do 40 dB). Konstrukcja oparta jest o kształtowniki aluminiowe z przekładką termiczną wykonaną z poliamidu zbrojonego włóknem szklanym. Do komór wewnętrznych kształtowników wprowadzono izolacyjne wkłady ognioochronne wykonane z płyt gipsowo-kartonowych GKF lub z płyt typu PALSTOP PAX albo z płyt silikatowocementowych PROMATECT®-H. Przekrój fragmentu drzwi wykonanych z kształtowników z izolacyjnymi wkładami ogniochronnymi przedstawiono na fot. 1. Na system Instytut Techniki Budowlanej w Warszawie wydał Aprobatę Techniczną AT-15-6006/2016 Drzwi przeciwpożarowe systemów ALUPROF® MB-78EI, ALUPROF® MB-78EI DPA i ALUPROF® MB-60E EI oraz zestaw wyrobów do wykonywania przeciwpożarowych ścian wewnętrznych i zewnętrznych systemu ALUPROF® MB-78EI.

 

W ramach systemu wykonywane są drzwi rozwierane (przymykowe) o maksymalnych wymiarach skrzydła: wysokość – 2500 mm i szerokość – 1400 mm (jednoskrzydłowe) lub 2500 mm (dwuskrzydłowe). Drzwi mają konstrukcję jednoramową, zlicowaną, tzn., że powierzchnie zewnętrzne kształtownika ościeżnicy i ramy skrzydła leżą w jednej płaszczyźnie. Na obwodzie skrzydeł są umieszczone wkłady pęczniejące w postaci pasków. Do drzwi przeszklonych stosowane są:

 

  • pojedyncze szyby ognioodporne,
  • szyby zespolone, składające się z szyby ognioodpornej (wewnętrznej) i szyby bezpiecznej (zewnętrznej, w przypadku wyrobów do zastosowań zewnętrznych).

 

W opisywanych systemach przeciwpożarowych ALUPROF zastosowano m.in. szkło ognioochronne polskiego producenta, firmy POLFLAM:

 

  • POLFLAM EI 15 – 20 mm
  • POLFLAM EI 30 – 20 mm
  • POLFLAM EI 60 – 25 mm
  • POLFLAM EI 90 – 32 mm

 

Powyższe klasy zostały przebadane w certyfikowanym laboratorium.

 

W zależności od klasy odporności ogniowej drzwi, stosuje się szyby o grubości od 9,3 do 45 mm.

 

Do osadzania i uszczelniania szyb we wrębach skrzydeł przewidziane są uszczelki ceramiczne oraz wykonane z kauczuku syntetycznego EPDM. Uszczelki osadcze dobiera się w zależności od grubości zastosowanych tafli szklanych. Przykładowe, przeszklone przeciwpożarowe drzwi rozwierane, wykonane w systemie MB-78 EI pokazano na fot. 2.

 

 

2017 4 36 1

Fot. 2. Przykładowe przeszklone drzwi rozwierane jednoskrzydłowe systemu MB-78 EI

 

 

Innym znaczącym polskim producentem różnych wyrobów przeciwpożarowej ślusarki aluminiowej jest firma ALUFIRE. Są to wyroby o klasach odporności ogniowej od EI 15 do EI 120, w tym także jedno- i dwuskrzydłowe drzwi rozwierane. Konstrukcje systemu ALUFIRE wykonywane są z trzykomorowych kształtowników z przekładką termiczną (z poliamidu PA 66 wzmocnionego włóknem szklanym), wypełnionych wkładami silikatowo-cementowymi lub z płyt gipsowo-kartonowych GKF. Ramy skrzydeł mogą być wypełnione ognioodpornymi szybami pojedynczymi lub zespolonymi o grubości od 8 do 47 mm (klasy odporności ogniowej EI 15 i EI 30) lub grubości od 15 do 47 mm (klasy odporności ogniowej EI 45 i EI 60).

 

Producent oferuje drzwi rozwierane jedno- i dwuskrzydłowe, w klasach odporności ogniowej od EI 15 do EI 60 o następujących wymiarach maksymalnych:

 

  • wysokość – 2750 mm,
  • szerokość – drzwi jednoskrzydłowe: 1420 mm, drzwi dwuskrzydłowe: 2500 mm.

 

Skrzydła drzwi są uszczelniane za pomocą uszczelek przylgowych z kauczuku syntetycznego EPDM oraz uszczelek pęczniejących. Drzwi te mają izolacyjność akustyczną do 42 dB. Zaprezentowane drzwi uzyskały na wniosek firmy ALUFIRE Aprobatę Techniczną ITB AT-15-6520/2016 Przeciwpożarowe drzwi wewnętrzne i zewnętrzne oraz zestaw wyrobów do wykonywania przeciwpożarowych ścian wewnętrznych i zewnętrznych systemu ALUFIRE® z kształtowników aluminiowych z przekładką termiczną. Na fot. 3 przedstawiono przykładowe dwuskrzydłowe przeszklone przeciwpożarowe drzwi systemu ALUFIRE.

 

 

2017 4 36 2

Fot. 3. Przeszklone przeciwpożarowe drzwi dwuskrzydłowe systemu ALUFIRE z naświetlem i okuciem antypanicznym

 

 

Konstrukcja przeszklonych drzwi przeciwpożarowych może być także oparta o stalowe kształtowniki.

 

Takim przykładem jest rozwiązanie konstrukcyjno- technologiczne systemów JANISOL®, którego właścicielem oraz producentem kształtowników jest szwajcarska firma JANSEN A.G., a jej upoważnionym przedstawicielem w Polsce jest firma KÖNIG STAHL Sp. z o.o.

 

Drzwi systemów JANISOL® są wykonywane ze stalowych, zimnogiętych kształtowników, składających się z dwóch profili (z blachy czarnej, ocynkowanej lub nierdzewnej o grubości 1,5 mm) zespolonych przekładką termiczną. Profile są wypełnione płytami gipsowo- kartonowymi GKF, masą ceramiczną lub płytami Palstop Pax, a przekrój fragmentu drzwi z tymi elementami obrazuje fot. 4. Drzwi uszczelnia się w sposób analogiczny, jak przedstawione już drzwi aluminiowe. Również te wyroby uzyskały Aprobatę Techniczną ITB AT-15-3419/2011 Przeciwpożarowe drzwi systemów JANISOL®, JANISOL®3, JANISOL®C3 i JANISOL ® C4 oraz zestawów wyrobów do wykonywania przeciwpożarowych ścian systemów JANISOL®, JANISOL ® 3, JANISOL® C3, JANISOL® C3PL, JANISOL® C4 i JANISOL® C4PL.

 

 

2017 4 36 3

Fot. 4. Przekrój stalowych kształtowników drzwiowych systemu JANISOL ®

 

 

W prezentowanym systemie oferowane są jedno- i dwuskrzydłowe drzwi rozwierane o klasie odporności ogniowej EI 15, EI 30 oraz EI 60. Maksymalne wymiary skrzydła takich drzwi wynoszą: wysokość – 3000 mm, szerokość – 1420 mm.

 

Stalowe przeszklone drzwi przeciwpożarowe systemów JANISOL® są szklone szybami pojedynczymi lub zespolonymi o grubości od 9 do 29 mm. Przykładowe drzwi rozwierane pokazano na fot. 5.

 

 

 

2017 4 38 1

Fot. 5. Przykładowe przeszklone drzwi rozwierane systemu JANISOL®

 

 

Przedstawione powyżej drzwi mają skrzydła o konstrukcji ramowej, wykonanej z aluminiowych lub stalowych kształtowników o profilu zamkniętym. Występują także przeszklone drzwi przeciwpożarowe płytowe, w których skrzydło jest wykonane z blachy stalowej i wzmocnione wzdłuż krawędzi pionowych i poziomych płaskownikami lub kształtownikami otwartymi.

 

Producentem takich wyrobów jest m.in. niemiecka firma Hörmann, oferująca przeciwpożarowe drzwi rozwierane typu HPL 30 C i HPL 30 D, o klasie odporności ogniowej EI 30. Skrzydła drzwi są wykonane z ocynkowanej blachy stalowej grubości 1,0 do 1,5 mm i wzmocnione stalowymi płaskownikami o przekroju 50 x 3/5/8 mm. Wypełnienie skrzydła stanowi wełna mineralna o gęstości nie mniejszej niż 60 kg/m³. Grubość skrzydła drzwi typu HPL 30 C wynosi 55 mm, natomiast typu HPL 30 D – 65 mm.

 

Przeszklenie skrzydła drzwi jest realizowane w kształcie prostokąta lub koła o średnicy nie większej niż 500 mm. Do szklenia stosowane są tafle szkła o grubości od 15 do 24 mm, osadzone przy pomocy stalowych listew przyszybowych grubości 2 mm oraz uszczelek z kauczuku syntetycznego EPDM. Odległość przeszklenia od krawędzi skrzydła nie może być mniejsza niż 165 mm.

 

Produkowane drzwi mają następujące maksymalne wymiary w świetle ościeżnicy:

 

  • typu HPL 30 C: – szerokość: 1250 mm (jednoskrzydłowe) lub 2500 mm (dwuskrzydłowe), – wysokość: 2500 mm,
  • typu HPL 30 D: – szerokość: 1500 mm (jednoskrzydłowe) lub 2500 mm (dwuskrzydłowe), – wysokość: 3250 mm (jednoskrzydłowe) lub 2500 mm (dwuskrzydłowe).

 

W przypadku drzwi dwuskrzydłowych typu HPL 30 D możliwe jest wykonanie drzwi wielkogabarytowych o maksymalnych wymiarach: szerokość – 3000 mm i wysokość – 3500 mm. Opisane powyżej wyroby są objęte Aprobatą Techniczną ITB AT-15- 3604/2012 Stalowe drzwi i klapy przeciwpożarowe typów HPL30 C i HPL30 D. Przykładowe drzwi z przeszkleniem w kształcie koła przedstawiono na fot. 6.

 

 

2017 4 38 2

Fot. 6. Przykładowe drzwi rozwierane typu HPL 30 z przeszkleniem w kształcie koła

 

 

Przeciwpożarowe drzwi przesuwne

 

Przeciwpożarowe drzwi przesuwne, w tym także przeszklone, znajdują mniejsze zastosowanie w obiektach budownictwa użyteczności publicznej oraz mieszkaniowego i zamieszkania zbiorowego, niż zaprezentowane już drzwi rozwierane. Niemniej, wyroby takie wchodzą w skład systemów przeciwpożarowych, co przykładowo poniżej przedstawiono.

 

Aluminiowe przegrody ognioodporne Sapa Building System Poland obejmują ścianki i fasady oraz drzwi rozwierane albo przesuwne. System przeciwpożarowych drzwi SFB 2074, w tym także przeszklonych drzwi przesuwnych, jest zaprojektowany na bazie standardowej konstrukcji Thermo 74, z kształtownikami o głębokości konstrukcyjnej 74 mm. Kształtowniki, podobnie jak w innych przedstawionych już systemach, składają się z dwóch profili aluminiowych o jednakowej szerokości 30 mm połączonych przekładką ze wzmocnionego poliamidu. Przekrój charakterystycznego fragmentu kształtowników przeszklonych drzwi przesuwnych z naświetlem przedstawiono na fot. 7.

 

 

2017 4 38 3

Fot. 7. Przekrój kształtowników drzwi przesuwnych z naświetlem systemu Thermo 74

 

 

System kształtowników Thermo 74 charakteryzuje się dużą sztywnością, wytrzymałością i trwałością oraz bardzo wysoką izolacyjnością termiczną i akustyczną. Objęty jest Aprobatą Techniczną ITB AT-15-4345/2014 Drzwi przeciwpożarowe systemu SAPA Building System SFB 2074 oraz zestaw wyrobów do wykonywania przeciwpożarowych ścian wewnętrznych i zewnętrznych systemów SAPA Building System SFB 3074 i SFB 3092 z kształtowników aluminiowych z przekładką termiczną.

 

Stosowną odporność ogniową, osiągającą w odniesieniu do drzwi przesuwnych klasy EI 15 i EI 30, uzyskano m.in. dzięki wprowadzeniu do wnętrza komór kształtowników wkładów izolujących w postaci płyt gipsowo-kartonowych GKF i glinokrzemianów. Oferowane są drzwi przesuwne jedno- i dwuskrzydłowe o maksymalnej wysokości w świetle przejścia wynoszącej 2400 mm, ze skrzydłem/ skrzydłami o szerokości nie większej niż 1400 mm. Grubość oszklenia może wynosić od 8 mm (szyba pojedyncza w klasie EI 15) do 47 mm (szyby zespolone). Przykładowe, przeszklone drzwi przesuwne systemu Thermo 74 pokazano na fot. 8.

 

 

2017 4 39 1

Fot. 8. Przykładowe przeszklone drzwi przesuwne systemu Thermo 74

 

 

Przedstawiany już w publikacji polski producent firma ALUPROF posiada w swoim asortymencie produkcji również system MB-78 EI DPA, służący do wykonywania przegród przeciwpożarowych z automatycznymi drzwiami przesuwnymi jedno- i dwuskrzydłowymi, w klasie odporności ogniowej EI 15 lub EI 30. Bazuje on na popularnym i mającym szerokie zastosowanie systemie MB-78 EI (zaprezentowany przy drzwiach rozwieranych), z którego pochodzi większość elementów składowych. System ten jest oparty o kształtowniki aluminiowe, składające się z dwóch trzykomorowych profili o głębokości konstrukcyjnej 78 mm, połączonych przekładką izolacyjną o szerokości 34 mm. W komory wewnętrzne profili oraz w przestrzenie izolacyjne pomiędzy nimi są wprowadzone elementy izolacji ogniowej, a na zewnętrznych powierzchniach montuje się dodatkowe elementy izolacyjne i taśmy pęczniejące. Przekrój fragmentu drzwi przesuwnych wykonanych w systemie MB-78 EI DPA przedstawiono na fot. 9. Skrzydła drzwi wypełnione są taflami szkła o grubości od 16 do 22 mm (klasa odporności ogniowej EI 30).

 

 

2017 4 39 2

Fot. 9. Przekrój kształtowników drzwi przesuwnych z naświetlem systemu MB-78 EI DPA

 

 

Same drzwi przesuwne poruszane są napędami mechanicznymi renomowanych producentów, dostosowanymi do przenoszenia odpowiednio dużych obciążeń. Napęd może być montowany do ścianki systemowej lub do muru.

 

Maksymalne wymiary drzwi przesuwnych systemu MB-78 EI DPA w świetle ościeżnicy wynoszą:

 

  • wysokość drzwi jedno- i dwuskrzydłowych – 2450 mm,
  • szerokość drzwi jednoskrzydłowych – 1100 mm,
  • szerokość drzwi dwuskrzydłowych – 2150 mm.

 

Prezentowane przeciwpożarowe przeszklone drzwi przesuwne są także objęte Aprobatą Techniczną ITB AT-15-6006/2016, a przykładowy wyrób pokazano na fot. 10.

 

 

 2017 4 39 3

Fot. 10. Przykładowe przeszklone drzwi przesuwne systemu MB-78 EI DPA

 

 

inż. Zbigniew Czajka

 

 

Literatura

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12.04.2002 r.

Normy: PN-EN 14600:2005, PN-EN 16043:2014-11, PN-EN 14351-1+A1:2010, prPN-EN 14351-2, PN-EN 1096-4:2004, PN-EN 1279-5:2005+A1:2008, PN-EN 1748-1-2:2004, PN-EN 1748-2-2:2004, PN-EN 12337-2:2004, PN-EN 1634-1:2002

Aprobaty Techniczne ITB: AT-15-6006/2016, AT-15-3419/2011, AT-15-3604/2012, AT-15-4345/2014, AT-15-6520/2016

Materiały informacyjne firm: ALUPROF, ALUFIRE, JANSEN, KÖNIG STAHL, HÖRMANN, SAPA

 

 

Całość artykułu w wydaniu drukowanym i elektronicznym 
Inne artykuły o podobnej tematyce patrz Serwisy Tematyczne 
Więcej informacji: Świat Szkła 04/2017

 

 

Czytaj także --

  

20130927przycisk newsletter

  

 

 

01 chik
01 chik
         
Zamknij / Close [X]