Wsparcie konkurencyjności produkcji szkła na naszym kontynencie umożliwiające nie tylko utrzymanie produkcji, ale także „zieloną transformację” przemysłu szklarskiego było głównym tematem majowych spotkań z decydentami. Branżowe wydarzenia Glass Alliance Europe (GAE) zgromadziły wielu kluczowych polityków i ekspertów z Komisji i Parlamentu Europejskiego.
Trzynastego maja w Brukseli szklarska federacja europejska zorganizowała event pod nazwą: „How Can the Clean Industrial Deal Boost a Competitive Glass Industry?”. Sukces tej konferencji zapewnił m.in. oficjalny Patronat Polskiej Prezydencji w Radzie UE. Niezależnie od patronatu jednym z głównych mówców był Mariusz Biedrzycki z naszego Stałego Przedstawicielstwa przy UE. Dotyczyło ono m.in. znaczenia branży i konieczności budowy niezbędnej w przyszłości dla branży infrastruktury – np. energetycznych sieci przesyłowych. Ważne wystąpienia wygłosili także Kurt Vandenberghe, dyrektor ds. ochrony klimatu w KE i prezes GAE Thomas Davreux.
Istotną częścią spotkania były dwa panele dyskusyjne dotyczące zmian w legislacji unijnej niezbędnych do zniesienia barier dla dekarbonizacji branży oraz konkretnych narzędzi w tym zachęt finansowych dla jej transformacji.
Po stronie producentów szkła w dyskusji brali udział m.in. szefowie takich firm jak AGC Glass Europe, ARC i Zignago Vetro. Oprócz Kurta Venderberghe w dyskusjach wzięła udział druga przedstawicielka KE, pani Madalina Ivanica – szefowa wydziału tworzącego polityki dla branż energochłonnych. Jedną z panelistek była także włoska eurodeputowana Elena Donazzan – wiceprzewodnicząca Komisji Przemysłu, Badań Naukowych i Energii Parlamentu Europejskiego (tzw. ITRE to najważniejsza dla przemysłu komisja merytoryczna w PE).
Organizatorzy oceniają event jako bardzo udany – zarówno po stronie przemysłu, jak i decydentów unijnych, udało się zgromadzić ważnych rangą i ciekawych panelistów. Wydarzenie było częścią działań branży mających na celu zwrócenie uwagi na branżę nowych parlamentarzystów i polityków w Komisji Europejskiej (urzędujących od zeszłego roku). To tym bardziej istotne, że KE przyjęła ostatnio postawę bardziej życzliwą przemysłowi niż w poprzednich latach. Jednakże majowe spotkania z przedstawicielami Komisji przyniosły nam potwierdzenie, że w Brukseli nie możemy spodziewać się zasadniczej zmiany podejścia do gospodarki np. odejścia od celów ochrony klimatu. Możliwe są za to drobniejsze zmiany – istotne w praktyce, ale wycinkowe, obejmujące tylko część branż przemysłu.
Patronat naszego rządu, który przewodniczył pracom krajów unijnych w pierwszej połowie 2025 roku, zapewnił nie tylko lepszą „widoczność” wydarzenia w tak zwanej „bańce” Brukselskiej – szczególnie wśród urzędników Komisji Europejskiej i europosłów. Głównym organizatorem majowej konferencji było GAE, natomiast partnerem wydarzenia od początku był Związek Pracodawców Polskie Szkło (ZPPS).
Zamykając wydarzenie Bertrand Cazes, Sekretarz Generalny Glass Alliance Europe podsumował: – Przemysł szklarski ma zasadnicze znaczenie dla transformacji niskoemisyjnej Europy. Dzięki swoim różnorodnym i innowacyjnym produktom oraz ich zastosowaniom branża szklarska sprzyja rozwojowi koniunktury w Europie. Jest ważne aby ten sektor gospodarki, już dziś będący branżą sprzyjającą środowisku, uzyskał wsparcie w ramach dyskutowanego obecnie europejskiego Paktu dla Czystego Przemysłu. Przyczyni się to do wsparcia globalnej konkurencyjności całej UE.
Kontynuacją dyskusji podczas eventu było doroczne spotkanie branży szklarskiej z przedstawicielami Komisji Europejskiej, które odbyło się w Brukseli 22. maja. Omówiono podczas niego m.in. aktualne dane i informacje o produkcji w branży, handel emisjami CO2 i oczekiwane zmiany przepisów dotyczących szkła w kontakcie żywnością.
Sytuacja europejskich hut szkła jest skomplikowana – produkcja szkła w Europie w 2024 roku osiągnęła 36 milionów ton i była mniejsza o około 4% niż w roku poprzednim (trzeci rok trendu spadkowego). Delegacja GAE podkreślała jednak, że mimo trudnej sytuacji ekonomicznej branża skutecznie obniża swój ślad środowiskowy. Jak zapewniał Fabrice Rivet, koordynujący ten obszar w GAE, przez ostatnie 10 lat emisje CO2 na tonę szkła zmniejszyły się o około 22%. Mimo coraz niższych emisji na koszty produkcji w sektorze w największym stopniu wpływają właśnie unijne przepisy energetyczno-klimatyczne.
Głównym tematem spotkania były właśnie zapowiadane dalsze zmiany w europejskim handlu emisjami dwutlenku węgla. Ze strony przedstawicieli branży szczególnie mocno wybrzmiały dwa tematy – konieczności większego wsparcia finansowego dla dekarbonizacji firm branży, a także włączenia producentów szkła w zakres tak zwanych rekompensat kosztów pośrednich. Mechanizm ten umożliwia wypłacanie wybranym przemysłom energochłonnym w UE środków na częściowe pokrycie wzrostu cen prądu z powodu polityk klimatycznych. W przypadku hut szkła byłby on niezbędny, aby koszty operacyjne dekarbonizacji produkcji przez jej elektryfikację osiągnęły rozsądny poziom.
Z wypowiedzi ekspertów Komisji także wynika, że szkło nie będzie jej priorytetem w rozpoczynającym się procesie rozszerzenia systemu tak zwanego cła węglowego (CBAM-u). Większość sektorów branży pozostaje neutralna wobec włączenia w przyszłości ich w systemu cła węglowego.
Osobnym tematem były też zmiany przepisów dotyczących innych zanieczyszczeń z hut szkła, w szczególności tzw. konkluzji BAT – czyli zbioru limitów obowiązujących np. producentów szkła float, czy opakowań. Przedstawiciele KE potwierdzili, że nie określono jeszcze daty opracowania nowych wytycznych dla hut szkła, choć najpewniej proces ten nie wystartuje przed 2027 rokiem.
Polska branża szklarska podczas omawianych spotkań była reprezentowana przez Jana Świątka – Prezesa ZPPS oraz autora artykułu.
Piotr Kardaś
Fot. Gregory de Leeuw
