Jednym z kluczowych elementów współczesnego budownictwa są okna, stanowiące łącznik między wnętrzem budynku a otaczającym go światem zewnętrznym. Występują rozwiązania konstrukcyjne oparte o różnorodne materiały, w tym głównie drewniane, tworzywowe i metalowe. Okna metalowe wykonuje się zazwyczaj z kształtowników stalowych lub aluminiowych, a ich rozwój pozwala na coraz szersze zastosowanie w różnego rodzaju obiektach.
Zadania i wymagania
Okna zalicza się do wyrobów budowlanych zamykających otwory usytuowane zwykle w ścianach zewnętrznych budynków. Podstawowym ich zadaniem jest zapewnienie dopływu światła dziennego do pomieszczeń oraz umożliwienie wietrzenia. Zgodnie z obecnie obowiązującymi przepisami okna dodatkowo powinny spełniać stosowne wymagania, szczególnie w odniesieniu do izolacyjności cieplnej.
Konstrukcje okien zbliżone do obecnie stosowanych rozwiązań, charakteryzujących się ramą wypełnioną szkłem, zaczęto stosować już dwa tysiące lat temu. Potwierdzają to wykopaliska pochodzące z I wieku w postaci szklanych płytek w ramach z brązu o niewielkich wymiarach, a także nieco większych z płaszczyznami dzielonymi pionowymi i poziomymi szprosami. Przyjąć więc można, iż w ujęciu historycznym konstrukcje okien zapoczątkowały rozwiązania metalowe. Dalszy etap rozwoju polegał na zastosowaniu techniki witrażowej, cechującej się wypełnieniem okna kolorowymi kawałkami szkła, połączonymi giętkimi profilami z ołowiu w kształcie litery U albo H. Okna witrażowe zaliczyć jednak należy do dzieł sztuki, nie spełniających stosownych wymagań stawianym obecnie tego typu wyrobom otworowym. Podkreślić należy, że okna powinny zapewniać doświetlenie pomieszczeń oraz możliwość wentylacji, a także chronić przed niekorzystnym wpływem środowiska zewnętrznego. Zaprezentowane zadania mogą spełniać okna, których konstrukcja składa się z ościeżnicy i ruchomego skrzydła wypełnionego przejrzystą taflą szklaną. Wyroby otworowe o takim rozwiązaniu pojawiły się w średniowieczu w budynkach reprezentacyjnych jak dwory, zamki itp. Stanowiły je drewniane okna jedno- i dwuskrzydłowe wykonane ze stosownych ramiaków. Oszklone skrzydła zawierały pionowe oraz poziome szprosy i były zawieszone na czopowych zawiasach.
Asortyment współczesnych okien stanowią głównie wyroby otworowe drewniane, tworzywowe i metalowe. Ostatnie z wymienionych są wykonywane z kształtowników metalowych i znajdują coraz szersze zastosowanie w różnego rodzaju obiektach. Wpływa na to przede wszystkim możliwość wykonywania wyrobów otworowych o zwiększonych wymiarach i o prawie dowolnych kształtach, co spełnia wymagania modnego trendu współczesnej architektury w postaci maksymalnych przeszkleń elewacji budynków. Ponadto okna metalowe, a szczególnie aluminiowe, nadają obiektom luksusowego charakteru, optycznie powiększają pomieszczenia i znacznie je doświetlają. Przykładowe zastosowanie okien stalowych przedstawia fot. 1.
Podstawowym kryterium wyboru właściwego rodzaju okna jest sposób jego otwierania, gdyż mogą być rozwierane (w tym na zewnątrz), przesuwne, uchylne i odchylne oraz obrotowe. Istotną kwestię w ich wyborze stanowi także estetyka oraz dopasowanie do stylu architektonicznego budynku. Do dyspozycji są różne rozwiązania konstrukcyjne, jak z ukrytym skrzydłem lub z zastosowaniem tzw. wąskiego kształtownika. Ponadto występują okna spełniające specjalne wymagania, do których zalicza się wyroby energooszczędne i pasywne, o zwiększonej odporności na włamanie oraz stosowane w systemach przeciwpożarowych.
