Oknami połaciowymi, określa się budowlane wyroby otworowe usytuowane w połaci dachu, których zasadniczym przeznaczeniem jest doświetlenie oraz wentylacja poddaszy, strychów itp. pomieszczeń. We współczesnej architekturze często występują wysokie i otwarte przestrzenie, co wymaga zainstalowania w połaciach dachów dodatkowych okien. Dostępne są różne rodzaje tych wyrobów, głównie obrotowe, uchylno-obrotowe i przesuwne, które mogą być także wyposażone w napęd mechaniczny z automatycznym sterowaniem.
Charakterystyka i wymagania
Strychy i poddasza oraz inne pomieszczenia, w tym szczególnie wysokie, przewidziane dla pobytu ludzi, wymagają stosownego doświetlenia i wentylacji. Standardowo wyposaża się je w okna połaciowe zwane także dachowymi, charakteryzujące się wieloma walorami architektonicznymi i korzystnymi parametrami techniczno-użytkowymi.
Okna stosowane w nowoczesnym budownictwie powinny przede wszystkim cechować się bardzo dużą funkcjonalnością oraz maksymalnie ograniczać straty ciepła. Ponadto muszą spełniać obligatoryjne wymagania dotyczące wyrobów budowlanych, w tym także wszystkich typów okien, wynikające z postanowień rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. 2019 r., poz. 1065 z późniejszymi zmianami). W odniesieniu do okien połaciowych, znajdują się następujące bezpośrednie wymagania:
- § 299.2. Dopuszcza się stosowanie okien otwieranych na zewnątrz, o poziomej osi obrotu i maksymalnym wychyleniu skrzydła do 0,6 m, mierząc od ściany zewnętrznej, pod warunkiem zastosowania w nich szyb zapewniających bezpieczeństwo użytkowania oraz umożliwienie im mycia, konserwacji i naprawy od wewnątrz pomieszczeń lub z urządzeń technicznych instalowanych na zewnątrz budynku,
- § 304.1. Przeszklenie okien połaciowych, których krawędź jest usytuowana na wysokości ponad 3 m nad poziomem podłogi, świetlików oraz dachów w budynkach użyteczności publicznej i zakładów pracy, powinno być wykonane ze szkła lub innego materiału o podwyższonej wytrzymałości na uderzenie,
- Załącznik nr 2, poz. 1.2. Wartości współczynnika przenikania ciepła U okien, drzwi balkonowych i drzwi zewnętrznych nie mogą być większe niż wartości U(max) określone poniżej:
okna połaciowe:
a) przy ti ≥ 16°C – od 1 stycznia 2021 r. – U(max) = 1,1 [W/(m2·K)],
b) przy ti < 16°C – od 1 stycznia 2021 r. – U(max) = 1,4 [W/(m2·K)],
przy czym ti stanowi temperaturę pomieszczenia ogrzewanego.
Fot. 1. Obrotowe okno połaciowe tworzywowe typu PTP (fot. Fakro)
Kolejnym dokumentem obejmującym swymi wymaganiami okna, w tym także połaciowe, jest zharmonizowana norma PN-EN 14351-1+A2:2016-10 Okna i drzwi – Norma wyrobu, właściwości eksploatacyjne – Część 1: Okna i drzwi zewnętrzne.
W zakresie normy podano m.in. iż ma zastosowanie także do okien dachowych (taką nazwę w niej przyjęto) przeznaczonych do zamontowania w dachach, uruchamianych ręcznie lub za pomocą napędu. Nie zawiera jednak żadnych właściwości i wymagań odnoszących się bezpośrednio do okien dachowych. Ujęto jednak wymagania dotyczące okien z napędem, a takie występują również w przypadku okien połaciowych.
W zakresie zagadnień związanych z bezpieczeństwem w normie podano, iż jednostki napędowe oraz inne okuciowe i elektryczne elementy składowe instalowane w oknach o napędzie elektrycznym należy zaprojektować, badać i kontrolować zgodnie z normą PN-EN 60335-2-103:2005 Elektryczny sprzęt do użytku domowego i podobnego – Bezpieczeństwo użytkowania – Część 2-103: Wymagania szczegółowe dotyczące układów napędowych do bram, okien i drzwi.
Wspomniane powyżej wymagania z zakresu izolacyjności cieplnej mogą być spełnione pod warunkiem odpowiedniej konstrukcji wyrobów. Dlatego też okna połaciowe wykonuje się z wielokomorowych kształtowników (profili) tworzywowych lub metalowych – stalowych albo aluminiowych z przekładką termiczną. Najczęściej jednak ramy ościeżnic i skrzydeł okien połaciowych są wytwarzane z klejonego drewna sosnowego, zabezpieczonego próżniowo środkiem impregnującym i lakierem. Na przeszklenia skrzydeł stosuje się zazwyczaj zestawy szyb o wysokich parametrach izolacyjności. Ściśle związanym z tym jest problematyka uszczelnienia osadzenia okna w połaci dachowej, która powinna uwzględniać rodzaj pokrycia (płaskie, faliste itp.). Do realizacji już samego uszczelnienia należy stosować specjalne kołnierze, uszczelki oraz stosowne materiały uszczelniające.
Fot. 2. Uchylno-obrotowe okno połaciowe typu FPP-V GREENVIEW (fot. Fakro)
