W ostatnich latach można zaobserwować wzrost świadomości dotyczącej bezpieczeństwa w budownictwie. Mimo to wciąż pojawiają się wątpliwości związane ze stosowaniem szkła bezpiecznego w strefach komunikacyjnych.
Szkło bezpieczne – czym właściwie jest?
W branży szkła płaskiego stosuje się różne rodzaje szkła. Podstawowym produktem jest szkło float. Charakteryzuje się ono bardzo dobrą jakością optyczną oraz niemal idealnie płaską powierzchnią, jednak jego wytrzymałość jest stosunkowo niewielka. W przypadku uszkodzeń powierzchni, takich jak mikropęknięcia czy ubytki, naprężenia rozciągające mogą powodować gwałtowne powiększanie się pęknięć, co prowadzi do niebezpiecznego rozbicia tafli. Jednym ze sposobów ograniczenia tego zjawiska jest obróbka termiczna szkła, która zmienia charakter jego pękania.
Szkło hartowane bezpieczne (ESG) powstaje w wyniku obróbki termicznej, po której następuje szybkie schładzanie materiału. W wyniku tego procesu w strukturze szkła utrwalają się naprężenia wewnętrzne. Dzięki temu szkło hartowane po rozbiciu rozpada się na niewielkie, tępe fragmenty, które zmniejszają ryzyko poważnych obrażeń. Już pojedyncza tafla szkła ESG może więc zapewniać pewien poziom bezpieczeństwa.
Należy jednak pamiętać, że odłamki pozostają ze sobą częściowo zazębione i w przypadku upadku z większej wysokości mogą tworzyć większe fragmenty, które nadal stanowią zagrożenie.
Kolejną cechą szkła hartowanego jest możliwość jego spontanicznego pęknięcia spowodowanego obecnością wtrąceń siarczku niklu (NiS). Obecnie nie istnieje metoda technologiczna pozwalająca całkowicie wyeliminować przedostawanie się tych związków do masy szklanej podczas produkcji szkła float.
Odmianą szkła hartowanego o niższym ryzyku spontanicznego pęknięcia jest szkło ESG-H, czyli jednowarstwowe szkło bezpieczne poddane dodatkowej obróbce cieplnej w procesie tzw. testu HST. Po hartowaniu tafle szkła są poddawane wygrzewaniu przez określony czas (faza utrzymywania wynosi około dwóch godzin) w temperaturze 260°C ± 10°C. W takich warunkach wtrącenia NiS ulegają przyspieszonemu wzrostowi, co powoduje pęknięcie zanieczyszczonych szyb już podczas procesu wygrzewania. Tafle, które przejdą test HST, cechują się akceptowalnie niskim prawdopodobieństwem spontanicznego pęknięcia.
Warto podkreślić, że pojedyncza tafla szkła po pęknięciu nie zachowuje nośności resztkowej. Rozwiązaniem tego problemu jest łączenie kilku tafli w jeden element. Szkło laminowane (VG) jest kompozytem złożonym z kilku tafli szkła połączonych warstwami pośrednimi z tworzywa sztucznego.
Szczególną odmianą jest szkło laminowane bezpieczne (VSG). W przypadku jego pęknięcia warstwa pośrednia zatrzymuje odłamki szkła, zapobiegając ich odpadaniu oraz ograniczając wielkość powstałego otworu. Dzięki temu element zachowuje pewną nośność resztkową, a ryzyko obrażeń ciętych i kłutych zostaje znacząco ograniczone.
Podsumowując, szkło bezpieczne to takie, które w przypadku pęknięcia wykazuje bezpieczne zachowanie. Do tej grupy zalicza się ESG (jednoszybowe szkło bezpieczne), ESG poddane dodatkowej obróbce cieplnej (ESG-H), a także szkło laminowane bezpieczne (VSG) wykonane z tafli float, ESG, ESG-H lub TVG (szkło częściowo hartowane).
