Juhani Pallasmaa w swojej książce „Oczy Skóry: Architektura i zmysły” pisał, że: „Naturalne materiały pokazują nam swój wiek oraz pochodzenie i historię swojego użytkowania przez ludzi (…). Budynki epoki technologicznej są zazwyczaj celowo nastawione na osiągnięcie doskonałości o nieokreślonym wieku, nie włączają w siebie wymiaru czasowego czy nieuniknionego i znaczącego mentalnie procesu starzenia.”
Dom „odrodzony”
Własne podejście do wymiaru czasu w architekturze przedstawiają tajlandzcy architekci Housescape Design Lab w projekcie Rebirth Materials House. Wybudowany w 2024 roku dom gościnny, będący rozbudową rezydencji w prowincji Chiang Mai w Tajlandii, powstał w znacznej mierze z elementów z odzysku. Dodatkowo projekt przyjmuje podejście lokalnego pozyskiwania (ang. domestic turn), wykorzystując wyłącznie materiały pozyskane w promieniu 10 kilometrów od obiektu, w tym z rozbiórki istniejącego tam wcześniej budynku.
Więcej niż recykling
Wyróżniające Rebirth Materials House elementy powstały na drodze upcyklingu, zyskującego na znaczeniu również w architekturze szklanej. Materiałom zużytym, drugiej kategorii lub nawet odpadom nadaje się drugie życie w sposób zwiększający ich jakość. Jednocześnie proces ten często pozwala na zaoszczędzenie energii potrzebnej do przetworzenia materiałów w tradycyjnym recyklingu.
Charakterystycznym elementem, w którym zastosowano to rozwiązanie, jest frontowa fasada budynku. Wystawiona na intensywne popołudniowe światło słoneczne wizytówka domu dla odwiedzających postawiła projektantów przed wyzwaniem zniwelowania przegrzewania budynku, przy jednoczesnej potrzebie wpisania go w otoczenie bujnej zieleni. W ten sposób powstała koncepcja wykorzystania szkła do rozpraszania promieni słonecznych. Zaprojektowano osłonową fasadę w formie prostopadle zawieszonych na stalowej konstrukcji wąskich tafli pochodzących z odpadów pobliskiej huty szkła. Różnobarwne panele załamują ostre światło, natomiast odpowiednie ich rozmieszczenie pozwala konstrukcji oprzeć się lokalnym silnym podmuchom wiatru.
Architekci przeprowadzili również w studio testy oddziaływania światła na materiał odpadowy pochodzący z plastikowych nakrętek. Zmieszane z fragmentami tłuczonych szklanych butelek plastikowe kruszywo posłużyło za wypełnienie jednej ze ścian budynku. Opierająca się na stalowej konstrukcji i dwóch 10-milimetrowych taflach szkła hartowanego, również pochodzących z odzysku, ściana stała się kolejnym wyróżnikiem budynku. Kolory kruszywa dają efekt mozaiki i załamywania światła, ponadto powietrze pozostające pomiędzy elementami wypełnienia działa jako warstwa izolacyjna.
Upcykling w projekcie studia Housescape Design Lab wydaje się być spójną filozofią, nie tylko wizerunkowym, miejscowym zabiegiem. Wykorzystano tutaj również elementy poprzedniego budynku, takie jak drzwi, okna, rzeźbione drewniane balustrady, czy będące szkieletem nowych ścian drewnianych kraty ogrodzeniowe.
Tradycja w nowoczesnym detalu
Projektanci kreatywnie podeszli do wykorzystania elementów poprzedniego domu. Przykładowo, wyeksponowane na ścianach budynku metalowe kraty, w połączeniu z tradycyjnymi rzeźbionymi balustradami, tworzą razem unikalny, syntetyczny detal. Podobne zabiegi wskazują na poszanowanie lokalnych tradycji budowlanych, a także nadają nowemu obiektowi autentyczności, odnosząc się do jego przeszłości.
