Wandalizm – nie ma tygodnia, w którym media nie informowałyby o tym zjawisku. „Wandale” nie boją się opinii publicznej, a zachowanie sprawców i używane przez nich „narzędzia” różnią się od tych stosowanych przez włamywaczy – z tego powodu instytut ift Rosenheim we współpracy z osobami dotkniętymi wandalizmem oraz producentami elementów budowlanych opracował wytyczne ift EI-06/1 „Elementy budowlane i wyposażenie odporne na wandalizm”, w których zdefiniowano sposoby działania, narzędzia oraz możliwe klasy zagrożenia.
Celem opracowania wytycznej jest lepsza ochrona budynków i ludzi przed umyślnym niszczeniem i przemocą w miejscach publicznych, a także w miejscach o dużym natężeniu ruchu i narażonych na zagrożenia. Na tej podstawie inwestorzy, zarządcy obiektów i projektanci mogą określić odpowiednie, dodatkowe wymagania dla elementów budowlanych.
Profil „sprawcy”
Podczas dużych imprez (demonstracji, wydarzeń sportowych itp.) niepokojące są obrazy aktów wandalizmu. Osoby dotknięte tym problemem, takie jak właściciele sklepów lub budynków publicznych, zastanawiają się, jak chronić nieruchomości i przebywających w nich ludzi przed przemocą. Elementy budowlane zabezpieczające przed włamaniem nadają się do tej formy przemocy tylko w ograniczonym stopniu, ponieważ „wandale” działają wspólnie w miejscach publicznych i wykorzystują masowo wszystkie dostępne „środki”. Ów zwrot „środki” obejmuje wszystko: od kostki brukowej, przez pręty żelazne z placów budowy lub znaki drogowe, aż po kontenery na śmieci i pokrywy studzienek kanalizacyjnych. Wstępne testy okien, szyb i drzwi odpornych na włamanie wyraźnie pokazały, że w przypadku wandalizmu występują zupełnie inne obciążenia niż podczas testów antywłamaniowych, zatem ochrona antywłamaniowa nie jest tożsama z ochroną przed wandalizmem.
Sprawcy aktów wandalizmu działają raczej spontanicznie, często w grupie, stosując przemoc, bez obawy, że zostaną zauważeni, sfilmowani lub pociągnięci do odpowiedzialności – często nawet pomimo obecności policji. Sprawcom chodzi zazwyczaj o zniszczenie (przystanki autobusowe, nośniki reklamowe, pojazdy silnikowe, wyposażenie, fasady, punkty sprzedaży itp.), ale także o wtargnięcie do budynku poprzez zniszczone elementy konstrukcyjne, aby spowodować tam dalsze szkody, m.in. za pomocą środków zapalających, lub po prostu w celu grabieży.
Wytyczna ift EI-06/1
Mając opisane powyżej na uwadze ift Rosenheim powołało grupę roboczą, w której reprezentowani byli zarówno poszkodowani w wyniku aktów wandalizmu, jak i producenci oraz grupy doradcze. Wspólnie zdefiniowano typowe zachowania sprawców, „narzędzia”, oraz możliwe klasy zagrożenia. Budynki (a tym samym również przebywające w nich osoby) powinny być lepiej chronione przed umyślnym niszczeniem i przemocą w miejscach publicznych, a także w miejscach o dużym natężeniu ruchu i narażonych na zagrożenia. Wytyczna ift EI-06/1 „Elementy budowlane i wyposażenie odporne na wandalizm” dotyczy drzwi, bram, fasad, a także okien i przeszkleń. Opisano procedury badawcze, klasyfikację według grup sprawców, ryzyko szkód oraz prawdopodobieństwo ich wystąpienia, a także zdefiniowano zalecenia dotyczące stosowania odpowiednich klas odporności. Elementy budowlane odporne na wandalizm są bardziej odporne na bezpośredni atak. W ten sposób minimalizuje się kosztowne szkody następcze w budynkach, w tym w wyposażeniu, oraz poprawia się ochronę użytkowników budynków.
Metody badań
Wytyczne określają kryteria oceny oparte na wynikach badań elementu konstrukcyjnego oraz zawartych w nim produktów dostawców. Opracowano odpowiednie procedury badawcze, za pomocą których można odtworzyć typowe zachowanie podczas ataku przy użyciu kamieni, pokryw studzienek, prętów metalowych itp. Obejmuje to badania dynamiczne w postaci uderzenia wahadłowego z użyciem elementów uderzających w celu symulacji rzutu jednym lub kilkoma kamieniami (klasa TP – Throwing Projectiles) oraz z użyciem ciężkiego „tłoka” (klasa FE – Forced Entry).
Decydujące znaczenie ma badanie ręczne, podczas którego inżynierowie testują odporność na akty wandalizmu przy użyciu różnych narzędzi na gotowym do eksploatacji elemencie (z wszystkimi niezbędnymi komponentami, takimi jak ościeżnica, szyby, wypełnienie, zamki i zawiasy, a także elementy blokujące). Istotnym parametrem jest czas, w którym element zostaje „wyłamany”. Warianty z różnymi rodzajami otwierania są testowane i oceniane indywidualnie. Ważnym dodatkowym wymogiem jest „LS (Liquid Save)”, w ramach którego zespół badawczy próbuje stworzyć w badanym elemencie otwór, przez który można sięgnąć, wystarczająco duży, aby można było przełożyć przez niego butelkę (koktajl Mołotowa)
Szczególne znaczenie dla funkcjonowania tych elementów budowlanych ma również montaż w obiekcie – uszczelnienia i mocowanie elementów do konstrukcji, dlatego producent musi udostępnić szczegółową instrukcję prawidłowego montażu, której wykonanie jest również brane pod uwagę podczas certyfikacji.
